Opublikowano 5 lutego, 2021

Kiedy wynaleziono żarówkę? Ciekawostki Lumigo

kiedy wynaleziono żarówkę

Lubisz artykuły z serii „czy wiesz, że…”? W takim razie mamy coś dla Ciebie. Przygotowaliśmy tekst, w którym z pewnością nie zabraknie zaskakujących informacji. Jak długo świeciła pierwsza żarówka? Z czego była zbudowana? I czy jej twórcą na pewno był Edison? Tego wszystkiego dowiesz się już za chwilę.

Kto wynalazł żarówkę? Sukces ma wielu twórców

Od dziecka słyszymy, że wynalazcą żarówki był  Thomas Alva Edison, jednak czy na pewno tak było? Okazuje się, że sprawa nie jest taka prosta. Pomysłów na stworzenie urządzenia dającego światło było bardzo dużo. Już na początku XIX wieku Humphry Davy stworzył urządzenie, które nagrzewało się i żarzyło dając światło. Niestety ten prototyp żarówki zaprezentowany już w 1802r. nie miał żadnego zastosowania praktycznego. Żarnik z platyny był bardzo drogi, a urządzenie musiało być podłączone do wielkiej i niepraktycznej baterii.

Warto jednak wspomnieć o tym, by wiedzieć, że tworzenie żarówki to była długa droga.

Nad własnymi żarówkami pracowali także James Bowman Lindsay, Warren de la Rue, Marcelin Jobard, Robert Grave czy Heinrich Göbel. Każdy z nich dołożył swoją cegiełkę do żarówki, którą znamy dzisiaj. Jednak żaden nie potrafił poradzić sobie z problemem drogich materiałów, a także trwałości świecenia. Niegdyś żarówki szybko się przepalały, a same nie były tanie w produkcji. Dziś to ile mogą świecić żarówki nadal jest kluczową rolą i w przypadku LED, jest to nawet 25 000 godzin.

Przełom przyniósł wynalazek Edisona, a może Swana?

Chociaż sławę zdobył Edison, to Brytyjczyk – Joseph Wilson Swan jako pierwszy zaprezentował żarówkę w roku 1878. Swan zastosował w żarówce tani żarnik wykonany ze zwęglonego papieru i dopracował problem szczelności szklanej bańki.  Jednak jego żarówki nadal nie były zbyt żywotne, a do działania potrzebowały generatorów zapewniających zasilanie.

W kolejnym roku, tym razem w USA, swoją żarówkę opatentował Edison. Czym różnił się jego wynalazek? Żarówka Edisona posiadała trwalszy żarnik, do którego wykorzystywał zwęglone pędy bambusa. Jednak nie to było najważniejsze. Edison, w porównaniu do innych wynalazców, poszedł o krok dalej.  Zaprojektował nie tylko żarówkę, ale też system jej zasilania. Od teraz specjalne generatory prądu miały nie być już potrzebne.

CIEKAWOSTKA: szukając najbardziej trwałego materiału na żarnik, Edison przetestował ok. 1600 różnych materiałów, co kosztowało ok. 100 000 dolarów.

CIEKAWOSTKA: Pierwsza żarówka Edisona świeciła się przez 8 min. Po długich próbach i testach, ostatecznie zaprezentował on światu żarówkę, która świeciła kilkadziesiąt godzin.

Rynek żarówek rozwijał się, a batalia między ich twórcami cały czas toczyła się w sądzie. Swan oskarżył Edisona o kradzież patentu, w wyniku tych przepraw powstała działająca do dziś firma Edison and Swan United Electric Company. To jej stworzenie pozwoliło Thomasowi Edisonowi wejść na rynek europejski, bez obaw o problemy z patentem.

Od żarówki do pierwszej elektrowni

Edison nie poprzestał na małej żarówce i tak właśnie, w 1882 r. powstała pierwsza na świecie elektrownia, która rozświetliła jedną z dzielnic Nowego Jorku ponad 14 000 żarówek.

Trzeba przyznać, że Edison był nie tylko znakomitym wynalazcą, ale także przedsiębiorcom. Dzięki założeniu elektrowni zapewnił sobie źródło stałych dochodów.

CIEKAWOSTKA: Czy wiesz, że Nikola tesla pracował dla Thomasa Edisona? Odszedł z pracy w nieprzyjemnej atmosferze, oszukany przez swojego pracodawcę.

Żarówki na masową skalę i zmowa producentów

Nikt nie ma wątpliwości, że wynalezienie żarówki to jeden z ważniejszych, przełomowych momentów w naszych dziejach. Nie ma więc nic dziwnego w tym, że ludzie chętnie zaopatrywali się w światło. Już w 1900 roku wyprodukowano ponad 35 milionów żarówek, które stale ulepszano.

W 1907r. węglowy żarnik zastąpiono wolframowym drucikiem, a wnętrze zaczęto wypełniać nowymi gazami. Również to rozwiązanie nie było idealne. O tym, dlaczego żarówki się przepalają możecie przeczytać we wcześniejszym tekście.

Cały czas pracowano też na tym, by żarówki świeciły dłużej. W najlepszych przypadkach udało się stworzyć żarówki świecące nawet 2500 godzin. Jednak bardzo szybko okazało się, że jest to praca nieopłacalna. Produkcja żarówek była zbyt droga, a sprzedaż malała. Tak właśnie doszło do pierwszej w historii zmowy rynkowej. Najbardziej znaczący producenci żarówek potajemnie ustalili, że żywotność ich produktów będzie równa ok. 1000h. Pozostali, mniejsi producenci także musieli zmienić dostosować swoje produkcje, by ich żarówki nie różniły się od pozostałych cenowo.

Niestety z uwagi na prawa rynku, nasza planeta była zaśmiecana kolejnymi przepalonymi żarówkami. Biorąc pod uwagę dobro naszego środowiska, wprowadzono selektywną zbiórkę śmieci w tym elektrosprzętu. Informację o tym gdzie wyrzucać żarówki znajdziecie u lokalnego odbiorcy odpadów, ale najczęściej są to specjalne punkty odbiory elektrozłomu.

CIEKAWOSTKA: Parametry znanych nam dzisiaj żarówek żarnikowych osiągnięto już w latach 30. XX wieku.

Przełom w oświetleniu – żarówki LED

Punktem zwrotnym na rynku oświetlenia stało się odkrycie Rubina Brausteina, który w 1955r z arsenku galu i kilku innych stopów uzyskał podczerwień. Jego urządzenia uznawane są za prekursorskie w dziedzinie dzisiejszego oświetlenia LED. Wraz z rozwojem układy unowocześniano by dziś świeciły wieloma barwami przez tysiące godzin.

Temat oświetlenia LED nurtował badaczy nie mniej niż żarówki żarnikowe ich poprzedników. Jednak momentem, który zasługuje na uwagę jest wynalezienie diody LED świecącej kolorem niebieskim. Dzieło japońskich wynalazców: Isamu Akasaki, Hiroshi Amanoi Shuji Nakamura, nad którym pracowali w latach 90. XXw  zostało odznaczone Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki w 2014r.

To właśnie ich wynalazek sprawił, że źródło światła led stało się bardziej wydajne i energooszczędne, dzięki czemu zaczęto myśleć o wykorzystaniu tego źródła także w oświetleniu komercyjnym i domowym. Jednak zanim pierwsza żarówka LED trafiła do naszych domów musiało minąć sporo czasu. Aby uświadomić sobie, jak dużą oszczędnością jest dla nas przejście z żarówek żarnikowych na led, warto przeczytać Ile kosztuje godzina świecenia żarówki.

Pierwszy model żarówki LED, który miał zastąpić żarnikową wersję Edisona trafił na rynek w 2009r. Za jej stworzenie odpowiada centrum badawcze Philips, które do dzisiaj znane jest z wysokiej jakości oświetlenia.

CIEKAWOSTKA: Czy wiesz, co oznacza nazwa popularnego gwintu żarówek E27? Liczba to średnica oprawki w milimetrach. Litera E to oznaczenie gwintu Edisona.

Żarówki LED coraz tańsze

Od wynalezienia żarówki LED nie minęło dużo czasu, jednak rozwój tego obszaru oświetlenia gna w zaskakującym tempie. Jeszcze kilka lat temu kupno dobrej jakości żarówki LED było sporą inwestycją i obciążeniem dla domowego budżetu. Dzisiaj energooszczędne żarówki można kupić w bardzo przystępnych cenach i cieszyć się ich wysoką wydajnością i niskimi kosztami za energię. W sprzedaży pojawiają się też żarówki z dodatkowymi funkcjami poprawiajacymi ich funkcjonalność. Dostaniemy takie z możliwością sterowania poprzez telefon czy takie, które mają wbudowany czujnik ruchu i zmierzchu. Wszelkie rozwiązania mają za zadanie zwiększenie naszej wygody i poczucie komfortu. Czas pokazuje, że to jeszcze nie koniec rozwoju technologii LED na świecie.

Jesteśmy ciekawi, w jakim kierunku pójdzie rynek oświetlenia… czas pokaże.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.